Laurent Binet – HhhH

Laurent Binet – HhhH

Tags:

 

HhhH1Nazikopstuk Reinhard Heydrich, alias “de beul van Praag” en “het blonde beest”, is uitvinder en uitvoerder van de Shoah, en een van de meest wrede nazi’s die het Derde Rijk kende. Hij was de chef van Eichmann en de rechterhand van Himmler. Bij de SS noemden ze hem ‘HhhH’: “Himmlers hersens heten Heydrich”.

In mei 1942 wordt hij in Praag in zijn open Mercedes getroffen door een granaat. De gevolgen zijn meedogenloos: de granaat is geworpen door de Tsjechische parachutist Jan Kubis, en als represaille worden twee Tsjechische dorpen met de grond gelijkgemaakt, honderden mannen standrechtelijk geexecuteerd en duizenden vrouwen en kinderen afgevoerd en vergast.

Alle personages die in dit boek voorkomen hebben bestaan of bestaan nog steeds. Alle feiten die worden verteld zijn waargebeurd. Maar achter de voorbereidingen van de aanslag vindt een andere strijd plaats: die tussen fictie en werkelijkheid.

Laurent Binet voert deze strijd met verve.

Ben jij op zoek naar een recensie van HhhH door Laurent Binet? Ze staan hieronder voor je op een rij!

Dizzie; ****

De feiten over de Tweede Wereldoorlog zijn ons inmiddels zo bekend dat we het haast pijnloos kunnen hebben over vergassen, nazi’s, deportaties. Laurent Binet baseert op deze feiten zijn debuutroman, zonder in de valkuil van de romantisering te vallen. In zijn roman bevinden we ons in de burelen van de nazi’s. In HhhH probeert Laurent Binet de feiten zo waarheidsgetrouw mogelijk te vertellen en de verleiding te weerstaan om de waarheid draaglijker te maken dan ze is.

De boekendeler;

HhhH  is echter niet zomaar een historische roman. Binet wil de feiten zo waarheidsgetrouw mogelijk weergeven. Binet neemt dan ook voortdurend hetgeen hij geschreven heeft onder de loep.  Hij is erg kritisch op zichzelf, maar ook op anderen, want hij heeft talrijke bronnen geraadpleegd. Vooral de tweede helft van het boek leest als een trein, je zit op het puntje van je stoel en leest ademloos door. IJzersterk!

Liberales.be;

Binet verhaalt het allemaal op een onderkoelde toon, alsof hij in Neurenberg staat als verslaggever van de gruwelijkheden die zich in die periode in Tsjechië hebben voorgedaan. Tegelijk biedt hij een goed inzicht hoe de moordmachine van de nazi’s langzaam maar zeker op gang kwam en welke belangrijke rol Heydrich (en ook Eichmann) daarin speelde.

Evert Sinterniklaas; *****

Dit is eens een ander boek dan ik gewend ben! Niet alleen een roman, maar bovenal een waargebeurde. Eentje die doordrongen is van de zwartste bladzijden van de wereldgeschiedenis. Een roman, geen thriller. Waargebeurd, geen fictie. En een verschrikkelijk einde wat vanaf het begin van het boek al vaststond (voor de duidelijkheid, ik doel hier natuurlijk onder andere op de massamoorden in Lidice). Van begin af aan is duidelijk dat Binet behoorlijk gedocumenteerd is en hij zet alle feiten en gebeurtenissen op een boeiende en lekker en vlot lezende weg neer. Hoe verschrikkelijk ook.

Standaard.be; ****

Laurent Binet vertelt Heydrichs levensverhaal in geuren en kleuren, maar de nazi is niet de hoofdpersoon van de roman. De echte held is de Slowaak Jozef Gabcík, die, samen met de Tsjech Jan Kubis, Heydrich op 27 mei 1942 uitschakelde. Het boek is een hommage aan de twee kompanen, aldus de auteur, ook al duurt het behoorlijk lang voor de verzetsstrijders het toneel betreden.

De wraak van dodo; ****

Ook ikzelf, zegt Binet, ben geen personage in de roman, maar een persoon. Binet leeft mee met die twee parachutisten, en dat voel je. De persoonlijke fascinatie voor de hele geschiedenis komt bovenop de kille feiten en versterkt de impact nog. HhhH is een van die zeldzame kippenvelromans.

Literair Nederland;

Binet voorziet zijn verhaal over de moordaanslag op Heydrich van allerlei commentaar. Hij probeert een roman te schrijven maar wil daarbij ten koste van alles fictie vermijden. Van deze worsteling tussen feit en fictie doet Binet voortdurend verslag en ondertussen vertelt hij met horten en stoten een verhaal dat uitermate spannend en onderhoudend blijkt te zijn. Door al die onderbrekingen is het een onorthodoxe manier van vertellen die vreemd genoeg werkt. Het boek verliest nergens tempo en leest als de spreekwoordelijke trein.

Mijns inziens;

HhhH deed me beseffen dat er nog veel oorlogsverhalen zijn waar ik nauwelijks iets van weet. Als puber verslond ik boeken over de Tweede Wereldoorlog, maar de achtergronden bij de gebeurtenissen in een land als Tsjechië ontgingen me toen grotendeels. Van de gore rol van Heydrich, die door Hitler als één van zijn gevaarlijkste en -vanuit het naziperspectief- één van zijn meest efficiënte vazallen werd beschouwd, wist ik ook vrijwel niets. In die zin was HhhH een eye-opener die me nog lang zal heugen.

De Vlaardinger;

Hij levert schampere commentaren op auteurs die in historische romans de fictie niet schuwen, maar drijft evengoed de spot met zichzelf. Die opzet neemt je als lezer op sleeptouw. Enerzijds is er de spanning op verhaalniveau, anderzijds de intellectuele spanning rond het denkproces van de auteur. Zijn relativerende commentaren geven je dan weer de kans om op adem te komen.

Tzum;

Interessanter voor de literatuurliefhebber is misschien de methode waarop Binet zijn verhaal vertelt. Een beetje zoals Centre Pompidou gebouwd is: alle leidingen zijn zichtbaar aan de buitenkant. Zo vertelt Binet niet alleen hoe de aanslag wordt opgezet en hoe deze verloopt, hij vertelt ook hoe hij die informatie vindt en rangschikt. Je krijgt dus meteen inzicht in zijn methode. Alles in de roman moet kloppen en als hij een beetje marchandeert met de waarheid roept hij zichzelf en de lezer meteen tot de orde.

The post online;

Het is een doorwrocht, zeer goed geschreven boek en een moedige poging de historische roman een nieuwe impuls te geven. Bovenal is de hele geschiedenis, en vooral de wijze waarop die wordt verteld, verschrikkelijk spannend, ook al is de afloop bekend.

Cultuur bewust;

Toch is de auteur van HhhH bij uitstek een product van het postmoderne gedachtegoed. Hij laat de verteller en het vertelde volledig samensmelten tot een roman waarin voortdurende twijfel aanwezig is. Twijfel over de feiten, twijfel over het schrijverschap. Binet durft die twijfel te laten bestaan, zonder te vallen voor de gemakkelijke verleiding om onzekerheid met fantasie in te vullen.

8Weekly;

Binet doordenkt zijn boek overtuigend met de wat contra-intuïtieve gedachte dat de aanslag op Heydrich op dat moment in de geschiedenis al die levens waard was. Dat is iets om op te kauwen, net als het gehele HhhH dat is. Na het lezen van dit boek kun je maar een conclusie trekken, en dat is dezelfde als die Binet trok na het lezen van Pozners werk: ‘Dit is gewoon geniaal.’

Facetten van de Tweede Wereldoorlog nader belicht; ****

Deze opzet om de lezer te betrekken bij de belevingswereld van de auteur over zijn onderwerp, is enigszins verrassend te noemen. Toch blijft “HhhH” boeien, juist door het commentaar van de auteur. Aangezien het boek in de eerste plaats een literair werk is, zal het dan ook eerder de liefhebbers van literaire werken aanspreken dan de lezers, die geïnteresseerd zijn in de Tweede Wereldoorlog.

NRC;

Binet maakt ons deelgenoot van zijn twijfel en van dichtbij volg je zijn dilemma tussen trouw aan de waarheid enerzijds en de verleiding van de verbeelding anderzijds. Een originele manier om de lezer aan je te binden en hem mee te laten denken.
En het werkt. Binet maakt ons vanaf de eerste bladzijde medeplichtig aan het boek dat hij aan het schrijven is. Hij ‘verlaagt’ zijn verzetsstrijder ‘tot de rang van een gewoon personage en zijn daden tot literatuur, het is alchemie en onterend, maar wat kan ik eraan doen?’

Volkskrant;

Het debuut van Laurent Binet (1972) is niet gewoon bijzonder. Het is subliem. Pas wanneer we in HhhH Heydrich en de situatie in Tsjechië goed in beeld hebben, verschijnen de helden ten tonele. De roman begint trekjes te vertonen van Tarantino’s film Inglourious Basterds, zij het dat dit wél echt is gebeurd. Het wordt opeens razend spannend en leest supersnel.

Post scriptum; ****

Binet kruipt in de huid van de verzetsheld en laat hem worstelen met het gegeven dat de Duitse bezettingsmacht als represaille het dorp Lidice met de grond gelijkmaakt en alle mannen werden ter plaatse gefusilleerd. Vrouwen en kinderen werden naar concentratiekampen afgevoerd om niet veel later vergast te worden. Dit is het spel dat de schrijver Binet speelt.  Hij verplaatst zich in de psyche van de personen waar het om draait, zowel die van de Praagse helden, maar ook in die van Heydrich en zijn vrouw en verliest daarbij de loop van de geschiedenis niet uit het oog.

Allerhande, maar vooral literatuur;

Het kan natuurlijk aardig zijn om een kijkje in de keuken te verschaffen en te laten weten hoe een auteur zijn onderwerp aanpakt, zoals Frank Westerman bijvoorbeeld gewoon is te doen, maar in dit geval riekt het naar verheerlijking van de eigen persoon.

Athenaeum;

Ten slotte is de roman een soepel genre, dat ook episodes opneemt die op het eerste gezicht niets met het verhaal te maken hebben. Binet is al ruim over de helft van het boek als hij beseft dat hij een infra-roman schrijft: een roman waarin hij alles mag gebruiken, behalve fictie. In deze infra-roman is Gabcík tegelijk een romanpersonage en een historische persoon.

Reformatorisch dagblad;

De schrijver laat zien dat je bij het schrijven van geschiedenis nooit je eigen wensen, achtergrond en blinde vlekken uit het verhaal kunt houden. Hoe goed je je ook inleeft in de gebeurtenissen, ze zullen het verhaal altijd meekleuren. Maar juist door nadruk te leggen op de twijfel of bepaalde feiten echt waar zijn, slaagt Binet erin om de geschiedenis van de aanslag op Heydrich zo eerlijk mogelijk te beschrijven.

Boeken, boeken, boeken;

Zo is HhhH een erg hybride boek geworden. Het is historische non-fictie, dat de grenzen van de verbeeldingskracht binnen de werkelijkheid opzoekt, gemengd met reflecties op de grenzen tussen feit en werkelijkheid, tussen fictie en non-fictie. En daarom ook zo’n goed boek. Binet schreef niet zomaar het zoveelste boek over de aanslag op Heydrich, hoewel meeslepend geschreven, maar vooral een unieke en relevante beschouwing die hij direct praktisch toepast.

Links, tags en widgets;

Een bijzonder boek. Mij sprak deze stijlkeuze heel erg aan. Geen recht-toe-recht-aan verhaal over de volgorde van gebeurtenissen, maar ook introspectie van de schrijver van het verhaal. Zijn zoektocht naar de waarheid op basis van heel beperkte bronnen over bepaalde hoofdpersonen in het verhaal. Als je eens wat anders wilt lezen dan een historische roman, of een historische documentaire, al dan niet geromantiseerd, dan is dit het boek dat je moet kiezen. Curieus.

Leesfanaten; ***

“HhhH” heeft meer weg van een documentaire, een biografisch naslagwerk. Een echte roman is het in elk geval niet. Dit soort boeken is voor de liefhebbers van historische feiten en gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog een aanrader. Maar niet voor een gewone leek, die zich bij een oorlogsroman waarschijnlijk iets anders voorstelt.

De reactor;

Binet zal ongetwijfeld navolging krijgen. Zoals ik al opmerkte, is zijn manier van schrijven bijzonder inspirerend. Het is bij wijze van spreken onmogelijk om HhhH in één ruk uit te lezen – zoals het cliché wil – omdat je steeds de aanvechting krijgt om zelf een groot boek te schrijven waarin je, al twijfelend aan van alles en nog wat, de kern van het bestaan ontrafelt. Dat doe je natuurlijk niet, omdat HhhH die verregaande ambitie helemaal niet koestert – dat lijkt alleen zo omdat het tijdsverloop wordt opgerekt en er daarom af en toe naar de diepte gepeild kan worden.

Over boeken enzo;

Waarom ben ik daar niet eerder opgekomen? Ik zie het opeens heel duidelijk: De welwillenden, dat is gewoon ‘Houellebecq bij de nazi’s’…”. En in het daaropvolgende hoofdstuk: “… Ik begin het geloof ik te begrijpen: ik ben een infra-roman aan het schrijven…”. Bravo! Wat mij betreft zijn het deze passages die dit boek de hoogte in tillen; en zeker niet het spannende oorlogsverhaal op zich.

Humo.be; ***

Rond die kern jongleert Binet aldoor met gruwelijke facts, duizelingwekkende figures en kleine anekdotiek over ‘de beul van Praag’ of ‘de gevaarlijkste man van het Dritte Reich’ (Heydrich verzamelde net zo graag bijnamen als jodenscalpen) en al wie door diens brandende ambities versmeuld werd. Dát verlucht hij vervolgens met de bijwijlen behoorlijk geestige weergave van zijn twijfels over de betrouwbaarheid van de geraadpleegde bronnen: ‘Wat een onbeschaamdheid om een man die allang dood is en zich niet kan verdedigen, te bespelen als een marionet. Om hem thee te laten drinken, terwijl het best kan zijn dat hij alleen van koffie hield. (…) Ik schaam me.’

Mainzer beobatchter;

Waar ik moeite mee heb, is de wijze waarop Binet zijn keuzes door het verhaal weeft. Soms vertelt hij iets, en neemt hij het later weer terug aan de hand van informatie die hij later zou hebben gekregen. Dit is gekunsteld. Hij plaatst daarmee zijn zelfportret als rusteloos zoeker naar de precieze waarheid, tussen de lezer en het verhaal.

FerdiBlog;

‘HhhH’ is veel meer dan de beschrijving van aanslag op Heydrich en de aanloop ertoe en de gevolgen ervan. Het is het persoonlijke relaas van Laurent Binet (1972) om dit boek te schrijven en de zaken die hij bij het schrijven is tegengekomen: van anecdotes die maar op zeer beperkte wijze samenhangen met het onderwerp tot de duidelijke aanwezigheid van Binet zelf getooid met zijn (polemische) mening.

Culturele observaties;

Al lezend in de eerste korte hoofdstukjes heb ik een paar keer de voorkant van het boek bekeken waar toch echt stond dat dit een roman is. Je krijgt namelijk de indruk dat het geen roman is maar eens soort documentaire die is opgebouwd uit een groot aantal zeer diverse fragmenten. Op een zeker moment komen er boven de hoofdstukjes data uit 2008 te staan. Het gaat dan om de datum van schrijven wat ook weer een bijzonder effect oplevert. Het advies van de dag: lezen dat boek!

Vrij Nederland; **½

Hij schrijft alsof hij als vriend onbevangen tegen je praat. Hij geneert zich niet uiting te geven aan bewondering en liefde. Ook afkeer: ‘Sport is een fascistische smeerlapperij.’

Heb jij HhhH door Laurent Binet gelezen? Laat hieronder jouw beoordeling achter!

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Pin It on Pinterest

Share This

Wil jij niets missen?

Wil je een seintje ontvangen zodra de bestseller top 10 online staat en verrast worden met waanzinnige boekentips?

 

Je bent succesvol aangemeld!